စေတာ္ဘယ္ရီသီးေလးအေၾကာင္း

                                   စေတာ္ဘယ္ရီသီးေလးအေၾကာင္း ထိေတြ႔ ခံစားမွဳ။

ဟိုးအရင္တုန္းက စေတာ္ဘယ္ရီပင္ သံုးပင္ ရွိသတဲ့။ သူတို႔ဟာ အမ်ိဳးအစားတူညီတဲ့ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေတြ ျဖစ္ၾကေပမယ့္ သူတို့ရွင္သန္တဲ့ အေျခအေနကေတာ့ ကြာျခားပါတယ္။
ပထမ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေလးရဲ႕ ဘ၀က အလြန္ကို ရိုးရွင္းပါတယ္။ သူမဟာ ဥယ်ာဥ္တစ္ခုထဲမွာ တစ္ျခား သစ္သီးပင္၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ပင္ေတြနဲ ့အတူ ရွင္သန္ၾကီးထြားလာပါတယ္။ တစ္ေန႕မွာေတာ့ ဒီအပင္ေလးဟာ လံုေလာက္စြာ ၾကီးျပင္းလာပီး သူမရဲ႕အပင္က အသီးေလးေတြဟာ အနီေရာင္ေတာက္ေတာက္ အသီးေလးေတြအျဖစ္ မွည့္၀င္းလာပါတယ္။ လူစီလို ့ေခၚတဲ့ ေကာင္မေလးဟာ ဥယ်ာဥ္ထဲကို ခုန္ေက်ာ္၀င္ေရာက္လာပီး သူမရဲ႕ စကာအေသးေလးထဲမွာ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေတြကို ခူးထည့္ပီး အိမ္ကုိယူသြားပါတယ္။ အိမ္ေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ သူမရဲ့ ေန႔လည္စာ အျဖစ္ ခရင္မ္ အခ်ိဳ႕နဲ ့ေရာပီး အားပါးတရ စားပါေတာ့တယ္။ ျပီးေနာက္ အရသာရွိလိုက္တာ လို ့တစ္ေယာက္တည္း စဥ္းစားေနပါတယ္။

သူမေနတဲ့ လမ္းရဲ႕ ေအာက္ဘက္မွာေတာ့ ခ်ာလီလို ့ေခၚတဲ့ ေကာင္ေလး တစ္ေယာက္ ေနထိုင္ပါတယ္။ သူ႕မွာ ကိုယ္ပိုင္ဥယ်ာဥ္ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဂြ်န္လရဲ႕ ေန႕တစ္ေန႔မွာေတာ့ သူဟာ ဆိုင္းဘုတ္ တစ္ခုကို ျမင္ခဲ့ပါတယ္။ ေရးထားတဲ့စာက ကိုယ္တိုင္ခူးပါ ဆုိပီးစာတမ္းကပ္ထားတဲ့ အနီးနား ယာခင္းက ဒုတိယ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေလး ေနထိုင္တဲ့ ဥယ်ာဥ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စေနေန႕မွာေတာ့ သူဟာ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ ့အတူ စက္ဘီးစီးပီး အဲ့ယာခင္းကို သြားေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ ပီးေနာက္ စေတာ္ဘယ္ရီးသီးမ်ားကို သူ႔ရဲ႕ သစ္သားျခင္းေတာင္းငယ္ေလးထဲမွာ ျပည့္လွ်ံတဲ့အထိ ခူးယူလာပါတယ္။ အိမ္ကုိေရာက္တယ္ဆိုရင္ပဲ ခူးလာတဲ့ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေတြဟာ စားလို ့ကုန္သြားပါပီ။

  တတိယတစ္ေယာက္ကေတာ့  သူတို႔လမ္းထဲက မစ္ေရာ္ဘင္ဆန္ လို ့ေခၚတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ျဖစ္ပါတယ္။ သူမဟာ စေတာ္ဘယ္ရီးသီးကို အင္မတန္ ၾကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့အတြက္ တစ္ႏွစ္လံုး စားပါတယ္။  အနီးအနားက ကုန္တိုက္ကို သူမေစ်း၀ယ္ထြက္တဲ့ အခ်ိန္တိုင္း စေတာ္ဘယ္ရီးသီးကို ၀ယ္ပါတယ္။ ဒီေန႔မွာလည္း အရင္လိုပါပဲ။ သူမဟာ ကားေပၚကိုတက္ပီး ကုန္တိုက္ဆီသို႔ ေမာင္းသြားပါေတာ့တယ္။ အခု တတိယေျမာက္ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေလးကေတာ့ ပုိပီး ရွားပါးပါတယ္။ မစ္ေရာ္ဘင္ဆင္ဟာ အသီးေတြမွာ ကပ္ထားတဲ့ ေစ်းႏွဳန္းနဲ ့ဘယ္ကလာသလဲဆိုတာကို လိုက္ၾကည့္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ မိုင္ေပါင္း ၉၅၈ မိုင္ကြာေ၀းတဲ့ဲ့ စပိန္ႏိုင္ငံက လာတာ။ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေတြ အကုန္လံုးဟာ ပလတ္စတစ္ဗူးေတြထဲမွာ ထည့္ထားပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ အသီးေတြကို သယ္ေဆာင္လာတဲ့ ခရီးတစ္ေလွ်ာက္မွာ ထိခိုက္မွဳ မျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ရန္ ျဖစ္ပါတယ္။
ကုန္တိုက္ကေတာ့ တကယ့္အေကာင္းဆံုးအသီးေတြကိုပဲ ေရာင္းခ်တာပါ။ သူတို႔ဟာ စေတာ္ဘယ္ရီးကုိ အပင္ကေန ခူးပီးတာနဲ ့တစ္ျပိဳင္နက္ ေလယာဥ္ေပၚကို တင္ပီး ျဗိတိန္ကို အျမန္ဆံုး ပ်ံသန္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေလယာဥ္ေပၚမွာ တင္လာတဲ့အသီးေတြဟာ ေလထုညစ္ျငမ္းမွဳရဲ႕ ဒဏ္ကိုလည္းခံရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဒ္ လို ့ေခၚတဲ့ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစတဲ့ ဓါတ္ေငြ႕ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတစ္ခုတင္မဟုတ္ပါဘူး။ ယာခင္းကေန ေလဆိပ္ဆီကို ေရာက္ဖုိ ့အသီးေတြဟာ ၾကီးမားတဲ့ ထရပ္ကားၾကီးနဲ ့လိုက္ပါရပါတယ္။ ပီးေနာက္ ေလယာဥ္စီးပါတယ္။ ေလယာဥ္ဆိုက္ေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ သူတို႔ကို ေနာက္ထပ္ ထရပ္ကားတစ္စီးနဲ႔အတူ ကုန္ေလွာင္ရံု ဆီသုိ႔ သယ္ေဆာင္သြားပါတယ္။ ဒီထရပ္ကားေတြဟာ အရမ္းကို အနံ႔ဆိုးပီး ပတ္၀န္းက်င္ကို ညစ္ျငမ္းေစပါတယ္။ ကုန္ေလွာင္ရံုကုိ ေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ သယ္ေဆာင္လာတဲ့အသီးေတြထဲက အေကာင္းဆံုး အသီးေတြကို ေရြးခ်ယ္ပီး ပလတ္စတစ္ဗူးေတြထဲကို ေသေသသပ္သပ္ လွလွပပ ထည့္သြင္းပါတယ္။ ပီးတဲ့အခါမွာေတာ့ ေနာက္ဆံုးအဆင့္အေနနဲ႔ ေလာ္ရီကားေတြေပၚကို တင္ပီး တစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာ ရွိတဲ့ ကုန္တိုက္အသီးသီးကုိ ပို႔ေဆာင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီတတိယ စေတာ္ဘယ္ရီသီးေလးေတြဟာ ခရီးမိုင္ေပါင္းမ်ားစြာ ျဖစ္ေက်ာ္လာရပါတယ္။
“အစားအေသာက္မိုင္မ်ား ဆိုတာက သူငယ္ခ်င္းစားမယ့္အစားအေသာက္ဟာ သူငယ္ခ်င္းဆီကိုေရာက္ဖုိ ့ဘယ္ေလာက္ေ၀းေ၀း ခရီးထြက္ခဲ့ရလဲ၊ သူျဖတ္ေက်ာ္ခဲ့တဲ့ လမ္းခရီးက သူ႔အေပၚကို ညစ္ျငမ္းမွဳေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ား သက္ေရာက္ေစခဲ့သလဲ ဆိုတဲ့အေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ ဥပမာ- ေလယာဥ္ပ်ံေတြဟာ သေဘၤာေတြထက္ကို ပိုပီး ညစ္ျငမ္းမွဳဒဏ္ကို ခံရပါတယ္။”
စေတာ္ဘယ္ရီသီးေလးေတြဟာ ေစ်းကြက္ျဖစ္တဲ့ ကုန္တိုက္ေတြက သစ္သီးစင္ေပၚကို ေရာက္တယ္ဆိုရင္ပဲ ၀ယ္သူေတြ လာၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ကိုယ္ပိုင္ကားနဲ ့လာေရာက္ ေစ်း၀ယ္ၾကသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ၀ယ္သူေတြဟာ သစ္သီးေလးေတြ ျဖတ္ေက်ာ္လာရ တဲ့ အံ့ၾသစရာေကာင္းလွတဲ့ ခရီးရွည္ၾကီး သို႔ ညစ္ျငမ္းမွဳ ခရီးစဥ္ ကိုလည္း စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းမရွိပဲနဲ ့ဆိုင္ေတြဆီကို အလ်င္အျမန္ ေရာက္လာၾကပီး ၀ယ္သြားၾကပါတယ္။ မစ္စ္ ေရာ္ဘင္ဆန္လို လူမ်ိဳးေတြအကုန္လံုး ဂရုစိုက္တာကေတာ့ သူတို ့ၾကိဳက္တဲ့အသီးကုိ တစ္ႏွစ္ပတ္လံုး စားေနရဖို ့သာ ျဖစ္ပါတယ္။
သူတို ့ဟာ ျပန္လည္ ျပဳျပင္ အသံုးျပဳလို ့မရတဲ့ ပလတ္စတစ္ဗူးေတြ အေၾကာင္းကိုလည္း အေရးမစိုက္ပါဘူး။ အမိွဳက္ပံုးထဲသို႔ အလြယ္တကူ လႊင့္ပစ္လုိက္ရံုပါပဲ။ တစ္ျခားတစ္ဘက္မွာေတာ့ လူစီနဲ ့ခ်ာလီတို ့ဟာ စေတာ္ဘယ္ရီသီးကုိ ေႏြရာသီမွာပဲ ရရွိႏုိင္တဲ့ အထူးစားေသာက္ဖြယ္ရာတစ္ခု အေနနဲ႔ ေပ်ာ္ရႊင္စြာ စားသံုးၾကပါတယ္။ ဒီ့အျပင္ သူတို႔ေနထိုင္တဲ့ ေနရာ အနီးနား၀န္းက်င္ကေန ပတ္၀န္းက်င္ကုိ ထိခုိက္မွဳ မျဖစ္ေစပဲ ကိုယ္တိုင္ ခူးစြတ္ စားသံုးႏိုင္ပါတယ္။
သူငယ္ခ်င္းသတိထားသင့္တဲ့ အေကာင္းဆံုးအရာကေတာ့ သစ္သီးနဲ႔ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြကို သူတို႔ရာသီခ်ိန္ ေရာက္တဲ့အခါ၊ ခူးစြတ္ပီး စားသံုးႏိုင္တဲ့ အသင့္အေနအထားမွာ ေရာက္တဲ့အခါ ေတြမ်ိဳးမွာ ၀ယ္ပါ၊ ခူးစြတ္ပါ။ ဥပမာ- ေဆာင္းရာသီမွာ စေတာ္ဘယ္ရီသီးကို စားဖို ့မရွာပါႏွင့္။ ဆိုလိုတာက ကုန္တိုက္မွာရွိတဲ့ ေဆာင္းရာသီ စေတာ္ဘယ္ရီသီးဟာ မိုင္ေပါင္းမ်ားစြာ ေ၀းကြာတဲ့ ရာသီဥတု ပိုပူတဲ့ တိုင္းျပည္တစ္ခုကေန ခရီးထြက္လာရျခင္း ျဖစ္တဲ့အတြက္ပါ။
THE YIPPITTEE! (FOR KIDS WHO ARE CRAZY ABOUT CONSERVATION!) ISSUE 2, DECEMBER 2009
FOOD GLORIOUS FOOD!
PUBLISHED BY YOUNG PEOPLE'S TRUSE FOR THE ENVIRONMENT...